15. DOORDENKERTJES

De Afrikaanse beheerder van een blog dat ik volg (vuurklip.wordpress.com) zet af en toe zijn lezers tot nadenken en dóórdenken. Wellicht vinden jullie het ook amusant om die rubrieken te bekijken; hij noemt ze “Raai Rai Riepa!” en “Blokkiesraaisels”.

Ik kan vuurklip daarin niet nadoen, maar wil wel iets laten zien dat ik al sinds jaren genoteerd heb staan als merkwaardige woorden, bijvoorbeeld die bestaan uit twee tegendelen of twee veel op elkaar lijkende begrippen. Ik heb er verder niets mee gedaan, maar heb nu iets bedacht.

De grap is, een woord te vinden dat overeenkomt met een cryptische omschrijving. In de tekst behoort een verband te bestaan tussen de woorden (en eventueel een synoniem) op zichzelf, en figuurlijke en dubbele betekenissen of gezegden waarin ze worden gebruikt. Het is niet zozeer een kwestie van raden alswel van connecties zien. Ik heb nog wel meer opgaven maar niet zoveel, dus geef ik om te beginnen geen voorbeelden. Probeer het maar, succes!

  1. De laatsten zullen de eersten worden. 

2. Zowel binnen- als buitenshuis: opgeruimd staat netjes.

 3. Twee zangstemmen die een vulkanisch gesteente vormen.

Ik wacht zonder smart maar met belangstelling op oplossingen en/of commentaar op deze laatste dag van de maand en op de rand van het nieuwe semester.  .-

 

14. De privé auto

Vandaag een overdenking. Serieus, en met galgenhumor.

Ignacio, een broer van mijn schoonzoon Miguel, werkte in de electronicawinkel van zijn ouders en deed aan sport. Hij kon o.a. uitstekend omgaan met paarden. Een hobby zette hij om in een bron van extra inkomsten door gewone paarden te kopen en ze, met de assistentie van een dresseur, te verkopen aan beroepspolospelers, die er goed voor betaalden.

Op een dag wou hij een rondje maken op een paard dat, weliswaar gevorderd, er volgens de dresseur nog niet aan toe was. Alhoewel een meegekomen vriend het hem ook afraadde, hield Ignacio vol met de geruststelling: Eén ommetje maar”. Dat ritje werd hem bijna fataal;  met een gebroken been werd hij met spoed naar het ziekenhuis vervoerd. Bij het nadere onderzoek werd geconstateerd dat het scheenbeen zó diep in de aarde was geduwd dat het niet meer gedesinfecteerd kon worden en dus snel zou overgaan in een gangreen. Het eindresultaat was een amputatie, tot iets onder de knie.

Toen Ignacio klaar was om thuis te leren hoe je met één been prima verder kan leven, bood Gustavo, een van zijn vele vrienden, als eerste aan om hem op te halen. “Graag”, zei Ignacio, “tenminste, als je met je privé wagen komt”. De voorwaarde maakte allen die om het bed stonden, aan het lachen want was het geval? Gustavo was (is) eigenaar van een begrafenisonderneming…..

Arme Ignacio kreeg niet de kans om een nieuw leven op te zetten. Het kostte heel veel moeite om het kunstbeen correct passend te krijgen, en in de tussentijd werden zijn ingewanden en prostaat aangetast. – een maand geleden gaf hij aan, geen chemotherapie meer te willen, en eergisteren is hij overleden, drie dagen vóór zijn 53e verjaardag.

Zes jaar na die thuisrit haalde Gustavo Ignacio weer op, ditmaal níet met zijn privé auto. .-

 

 

 

13. VILLA ISOLA

Een kort verhaal.

Met helder weer konden wij haar vanuit de tuin van ons huis zien. Schit­te­rend gesitueerd op de zuidelijke hel­ling van de Tang­kuban Prahu, stond zij daar, als een kas­teel uit vroe­ger tijden. Wij stelden ons voor dat in die villa met haar half­ronde mu­ren, haar ramen in Romaanse stijl, haar bal­kons op de vier ver­die­pingen en haar  vijvers met beeldhouwwerkjes in het uit­ge­strekte, hel­lende gazon, stoutmoedige ruiters op on­stui­mi­ge paarden bij el­kaar kwamen voordat zij met amazo­nes op stap gingen. Of zich bij het brede smeedij­zeren toegangshek ver­za­melden om op het eerste trom­petsignaal de jacht in te zetten op wilde zwij­nen of roofvo­gels. En mis­schien was het vooral dáár dat het ver­bod op de aan­trek­ke­lijke hanen­gevech­ten en andere gokspelen zo hard­nekkig werd ge­trot­seerd.

Waar géén twijfel over bestond, was over recente activi­teiten die zich rond Villa Isola hadden afgespeeld. Overdag gebeurde er niet veel, maar ’s nachts von­den verzetsstrijders daar onderdak. Wij waren in een oorlog ge­wik­keld, en een groepje militairen en burgers voer­de vanuit de bergen een tamelijk succes­volle gue­rilla uit. Onze vijanden, klein gebouwde soldaten met scheef­staan­de ogen, bleven uit die buurt; het gerucht ging dat een pa­trouille die te dichtbij was gekomen, niet op zijn basis was terugge­keerd.

Een maand nadat de oorlog was afgelopen, mocht onze padvindersgroep een weekend in het bos bij Villa Isola kamperen. Aan het eind van de dag, moe van de trek­tocht, de spelen en de beoe­fening van de diverse bekwaamheden, strekten we ons op het gras uit om te genieten van de stilte op de hoog­vlakte en van de kleu­rige rijst­velden en bossen en theeplantages in de laat­ste zonne­stralen. We wuifden naar groep­jes landarbeiders die van de sawahs terug­keer­den. Om­ringd door een bijna volledige cir­kel van bergtoppen, strekte de resi­dentiële stad Bandoeng zich over de laagvlakte uit. De eerste lichtjes floepten aan. Ik keek om, naar de merk­waar­dige top van de Tang­kuban Pera­hu. Net een omge­keerde boot, en dat is pre­cies de beteke­nis van die naam in het Ma­leis, de taal die in die streek wordt gespro­ken. Er is een mooie legende aan verbon­den, die ik jullie een volgende keer zal ver­tel­len.

Rondom het kampvuur werd er gezongen, gepraat en, zoals was te verwachten, kwamen er verhalen los over deze legendarische plek. Onze hopman bleek één van die guerillavechters te zijn geweest. Vroeg op een ochtend was een kameraad aan zijn ver­wondingen over­le­den. Helaas hadden zij geen tijd om hem te begra­ven, want in de tro­pen gaat de zon snel op en staat in een half uur al hoog aan de he­mel. Zij moesten zich in de bergen schuil houden en waren dus gedwon­gen, het lijk achter te laten.

Diezelfde middag werden de geruchten over het naderende einde van de oor­log bevestigd, en allen daalden dol van vreugde naar de stad af, hun onfor­tuinlijke makker volkomen vergetend. De vol­gende och­tend haastte een delegatie zich om het verzuim goed maken, maar tot hun ontstelte­nis vonden ze in de kelder noch het lijk, noch de laar­zen en een inge­lijste foto van zijn vrouw en dochter­tje, de enige per­soonlijke bezit­tin­gen van de man. Bij navraag werden ze gerustge­steld met de mede­deling dat lie­den uit een nabij gelegen dorpje de begraving hadden ver­zorgd, om de in die streken snelle ontbin­ding van het lijk te voor­komen. Maar meer wil­den de mensen nog niet loslaten.

Het vuur was aan het uitgaan en niemand gooide er nog hout op, want het werd tijd om de tent in te duiken. Ik bleef denken aan de droefheid van de familieleden van de dode, die nooit te weten zouden komen waar zijn stoffelijk over­schot lag. Toen ik even later zag dat mijn buurman de slaap ook niet kon vatten, stel­de ik hem voor, een kijkje te gaan nemen op de verdiepingen waar we nog niet waren geweest. Wie weet wát voor impuls ons eerst naar bene­den dreef. Ineens stonden we voor de toegang naar het souterrain. We bleven staan en keken el­kaar moed in. Dat was wel nodig, want ik geloof dat op dat moment geen van ons het lef had opgebracht om alléén af te dalen. Lang­zaam volgden we de draaiing van de trap naar de pikdonkere en vochtige kelder. Een koude rilling liep over ons heen toen we in het licht van mijn zak­lan­taarn een laars in een hoek zagen liggen. En een portret­lijstje. Ik geloof dat het van leer was. –

 

12. MIJN GROOTVADER’S KLOK (slot)

Want wat had hij ontdekt? In de tijd dat de klok in elkaar werd gezet, gebruikte men aldaar een andere tijdrekening. Gedurende die eerste dagen bij ons was er blijkbaar geen verschil met de huidige telling, maar op de dag van het mankement was een aanpassing van zijn kalender noodzakelijk geweest.

Mijn grootvader leeft niet meer, en ik behoud de klok als een dierbare relikwie. Het tik-tak is weer heerlijk rustgevend (vooral in de winter, bij een knetterend haardvuur), en de hemellichamen bewegen zich met de voorgeschreven nauwkeurigheid, maar de dagen en uren komen overeen met die van zijn eigen tijdbepaling. Overigens zal deze straks, heel even, wederom met de onze samenvallen. Over veertienhonderd tweeënzeventig jaar, en wel op 29 februari. Valt op een dinsdag.

[ Naschrift: Deze geschiedenis dateert van 1984. De klimaatveranderingen die zich inmiddels aan het voltrekken zijn, zullen wellicht de mens dwingen om wéér een andere tijdrekening in te stellen. Dan wordt het dus níet een dinsdag, en ook niet het jaar 3456. ] .- .

* * *

11. MIJN GROOTVADER’S KLOK

Wat een prachtig exemplaar, die staande klok! Mijn grootvader had hem meegebracht uit een ver land, waar hij in een etalage stond, onder het stof bedolven zoals alle andere voorwerpen erom heen. De antiquair had hem verzekerd dat het een uniek uurwerk was, maar grootpa trok zich daar niets van aan, want alle antiekhandelaren verbeelden zich dat ze kostbare en authentieke objecten verkopen. Hij kocht de klok eenvoudig omdat hij hem mooi vond.

Ik herinner me dat ik op het moment dat we hem uitpakten, werd geboeid door de kast. Hij was van donker hout, meer dan twee meter hoog, en gaf de slagen een spelonkachtige sensatie. Achter het geslepen glas zag je een lange klepel, die zijn baan aflegde met een langzaam en vredig getik. Drie peervormige bronzen gewichten gaven dit gave handwerk een autonomie van twee weken.

Grootpa zette de machinerie in werking en legde me de banen van de Zon en de Planeten, en de standen van de Maan uit. Deze stonden naast raderwerkjes in gleuven in de wijzerplaat, buitenom was de Dierenriem getekend.  –  Nauwelijks een paar dagen later merkte ik met schrik dat de klepel zich onregelmatig bewoog en dat de Zon niet was opgegaan hoewel het al tien uur in de ochtend was. Opa vond dat nogal bedenkelijk, en ik deelde die zorg met hem, maar om een andere reden. Ik herinnerde me namelijk een liedje waarin een kind vertelt hoe een antieke muurklok ophield te tikken op het moment dat de eigenaar stierf – dat was zijn grootvader. Ik was dus bang dat de gelijkenis zich zou voortzetten. Diezelfde avond, toen we tevergeefs wachtten op Saturnus, die aan het firmament van de klok behoorde te verschijnen, stopte het mechanisme. Gelukkig ging mijn grootvader op dat moment niet dood.

In een werkplaats stampvol met uurwerken die ook bezig waren, hun notie van de tijd te herwinnen, zette de klokkenmaker ons bezit in werking, maar de Maan verkeerde in verkeerde fasen en de Zon passeerde het zenith om half drie in de ochtend. De technicus zocht al zijn ervaring bij elkaar, maar hij kwam er niet uit. Verslagen keerden we terug naar huis, erin berustend dat we ons juweeltje moesten opgeven.

Die avond droomde ik dat we in het land van herkomst van de klok woonden, waar deze – halleluja! – normaal functioneerde. Toen ik dat de volgende ochtend aan grootvader vertelde, lichtte zijn gezicht op. Hij liet zijn ontbijt staan, zette zijn hoed op en was al verdwenen. Pas heel laat kwam hij thuis en vertelde me alleen dat hij musea en biblotheken had bezocht; de reden zou hij me later wel uitleggen.

De volgende ochtend nam hij zijn notities mee naar de klokkenmaker en verzocht hem, een paar proeven te nemen. De resultaten bevestigden zijn vermoeden, en hij omhelsde ons, uit zichzelf van vreugde. Want wat had hij ontdekt?

+++

Ja, wat was die vondst? Deze post wordt te lang, het lijkt me beter, het vervolg morgen te plaatsen. Tot dan!

 

 

10. Dierentuinen, gevangenissen?

In een reactie op een blogpost waarvan ik me de auteur noch de datum herinner, vertelde Plato (niet de Griekse maar de Zaanse filosoof) over een bezoek aan Burger’s Dierenpark, en vroeg naar onze opinie over dierentuinen.  Misschien wat laat, wil ik daar op ingaan.

Kortgeleden las ik over een incident in de dierentuin van Cincinnati. Een vierjarig jongetje  was op de een of andere manier in het domein van een gorilla terechtgekomen. Op youtube  [ http://www.bbc.com/news/world-us-canada-36407643 ] is e.e.a. te zien, dat aanleiding heeft gegeven tot het doodschieten van de gorilla. Afgezien van de twijfel dat het leven van het knaapje op het spel stond  (de video toont geen aggresiviteit van de reus tegenover een levend poppetje), was een kogel met verdovingsmiddel niet een betere oplossing geweest? Maar blijkbaar zou de uitwerking niet snel genoeg zijn geweest.

De week tevoren waren in een dierentuin in Chile twee leeuwen doogeschoten omdat een man in hun kooi was gestapt Tussen haakjes, het schijnt een zelfmoordpoging te zijn geweest. Voor een sneltrein springen, daar kan ik bij wijze van spreken nog inkomen, want dat moet in anderhalve seconde zijn afgelopen, maar tussen leeuwen kan dat wel eens heel lang duren – wat een onmeetbare wanhoop om zo’n dood te kiezen! Een onderwerp op zichzelf.

Uit reacties in de pers blijkt een groeiend verzet tegen dierenparken; het schijnt dat ze over het algemeen steeds slechter onderhouden worden. Zoals bijvoorbeeld juist nu die van Mendoza, Argentinië. Mijn zoon en zijn familie wonen er, we zijn er een paar keer geweest. Met veel genoegen, want het  is een prachtige tuin, op diverse niveus, tegen een heuvel aangelegd met veel leefruimte en opvallend weinig dieren in hokken. Op een beperkt terrein (circa 50 hectare), het idee van een safaripark dus. Maar begin dit jaar zijn in een maand tijd twintig dieren doodgegaan, en  eerder tientallen meer. Nu is dan de bom  gebarsten, en naar aanleiding van deze sluiting gaan ook veel stemmen op die pleiten voor meer respect voor de dieren, en dus het afschaffen van dierentuinen.

Traditioneel zijn dierentuinen een onderhoudende en leerzame instelling, ik heb er dan ook een gunstige mening over, die nu aan het wankelen is gebracht. Hoe denken jullie, en vooral uitgesproken liefhebbers zoals Melody, hierover?

9. …., kies #

Goeiemorgen.  Op dit ogenblik kunnen we u niet te woord staan; laat na de zoemtoon a.u.b. uw bericht achter.

-Als je wil dat we op de kinderen passen, kies 1

-Als je onze auto wil lenen, kies 2

– Als je wil dat we de was doen en strijken, kies 3

– As je wil dat de kinderen hier komen slapen, kies 4

– Als je wil dat we de kinderen van school halen, kies 5

– Als je wil dat we zondag eten meenemen, kies 6

– Als je wil komen lunchen, kies 7

– Als je geld nodig hebt, kies 8

Als je een van onze vrienden bent, praat vrijuit!

(…beeeeeep…) . –